Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 


Papież Jan Paweł II rozwinął katolicką naukę społeczną o pracy. Znał on doskonale trudy i radości pracy fizycznej oraz problemy ludzi, gdyż jako młody człowiek sam pracował jako robotnik w kamieniołomie oraz fabryce chemicznej. Swoje nauczanie o pracy zawał w encyklice Laborem exercens. Jan Paweł II wielokrotnie przypominał, że praca jest przede wszystkim współpracą z Bogiem w doskonaleniu przyrody, zgodnie z przykazaniem biblijnym, czynienia sobie ziemi poddaną (por. Rdz 1,28). Stwórca chciał, by człowiek był odkrywcą, zdobywcą, panem ziemi i mórz, tak by człowiek odzyskał swą prawdziwą wielkość „partnera Boga”. Papież podkreślał, że praca jest szlachetna i święta: jest tytułem suwerenności człowieka nad stworzeniem. Praca poza tym jest środkiem jedności i solidarności, który czyni ludzi braćmi, uczy ich współdziałania oraz umacnia w zgodzie. Praca pobudza nie tylko do zdobywania rzeczy materialnych, ale przede wszystkim do zdobywania nadziei, wolności i miłości.

Zdaniem Papieża problematyka ludzkiej pracy sprowadza się nie tylko do techniki i ekonomii, ale do jej kategorii podstawowej, którą jest człowiek. Jan Paweł II wielokrotnie podkreślał pracę jako każdą działalność, jaką człowiek spełnia, bez względu na jej charakter i okoliczności. To znaczy każdą działalność człowieka, którą za pracę uznać należy pośród całego bogactwa czynności, do jakich jest zdolny i dysponowany poprzez samą swoją naturę, poprzez samo człowieczeństwo. W ujęciu podmiotowym pracy zwracał Papież uwagę na dwa zasadnicze wymiary: osobowy i społeczny. Punktem początkowym i końcowym nauczania o pracy jest człowiek. Jan Paweł II wielokrotnie podkreślał „praca to znaczy człowiek pracujący”. W czasie przemówienia do przedstawicieli świata pracy 19 marca 1994 roku podkreślił, że najważniejszym owocem pracy jest sam człowiek. Poprzez pracę człowiek kształtuje samego siebie, odkrywa swoje możliwości i rozwija je. Zatem praca ludzka jest ściśle związana z osobą, to właśnie ona wyróżnia człowieka wśród reszty stworzenia. Praca jest podstawowym wymiarem ludzkiego bytowania, z którego życie człowieka jest zbudowane i z którego czerpie godność. Oprócz podmiotowości Jan Paweł II podkreśla godność podmiotu pracującego. Papież naucza, że nie da się wypowiedzieć prawdy o człowieku, nie pamiętając, że jest przez Boga stworzony i odkupiony. Każda praca realizuje się przez ludzki czyn, poprzez działanie osoby. Praca naznaczona jest znamieniem godności człowieka. Bardzo ważne jest, aby zawsze podnosiła godność ludzkiej osoby, a nie ją poniżała.

Warto podkreślić, że praca ludzka ma aspekt społeczny. Człowiek jako istota społeczna nie może osiągnąć doskonałości samotnie, w oderwaniu od innych. Społeczny podział pracy odzwierciedla naturalne zróżnicowanie uczestników życia społecznego. Mnogość wykonywanych zawodów, pełnione funkcje społeczne, które zakładają różnorodne predyspozycje i umiejętności poszczególnych ludzi. Poprzez prace człowiek staje się bardziej człowiekiem. Jan Paweł II wskazując na społeczny wymiar pracy rozpatruje go w odniesieniu do rodziny jako najmniejszej i jednocześnie najważniejszej społeczności będącej podstawą zbiorowości ludzkiej. Praca stanowi warunek wstępny zdobywania środków niezbędnych do utrzymania rodziny. Przede wszystkim jest źródłem jej wartości. Praca warunkuje istnienie rodziny dając możliwość wychowania i rozwoju poszczególnych jej członków.

W encyklice o pracy ludzkiej Laborem exercens Jan Paweł II sformułował tezę, że „praca stanowi klucz, poniekąd najistotniejszy klucz do całej kwestii społecznej”. Na podstawie tej tezy możemy powiedzieć, że Kościół mówiąc, iż praca jest kluczem do kwestii społecznej, wcale nie chce rozwiązywać wszystkich szczegółowych problemów związanych z pracą jako taką. Kościół uważa za swoje zadanie stałe przypominanie o godności i prawach ludzi pracy oraz piętnowanie takich sytuacji, w których bywają one gwałcone. Stara się tak oddziaływać na bieg przemian w świecie, aby wraz z nimi dokonywał się prawdziwy postęp człowieka i społeczeństwa. Praca ludzka stanowi klucz, i to chyba najistotniejszy klucz do całej kwestii społecznej, tylko wtedy, gdy staramy się ją widzieć naprawdę pod kątem dobra człowieka.

Papież Polak podkreślał znaczenie solidarności i współpracy w środowisku pracy. Solidarność to zasada życia społecznego oraz postawa moralno-społeczna. W książce Osoba i czyn czytamy, że solidarność jest naturalną konsekwencją faktu, iż człowiek bytuje i działa wspólnie z innymi. Zauważyć należy, że działanie w ramach wspólnoty jest działaniem na rzecz dobra wspólnego. Solidarność oznacza „stałą gotowość do przyjmowania i realizowania takiej części, jaka każdemu przypada w udziale z tej racji, że jest członkiem określonej wspólnoty. Człowiek solidarny nie tylko spełnia to, co do niego należy z racji człowieczeństwa wspólnoty, ale czyni to dla dobra całości, czyli dla dobra wspólnego”. Można, zatem stwierdzić, że dla Papieża solidarność jest szczególnym rodzajem więzi z ludźmi. Wyraża się to m.in. stwierdzeniem: „wszyscy z wszystkimi” i „wszyscy dla wszystkich”. One oznaczają, że człowiek wiąże się z drugim człowiekiem jako jednostką i wspólnotą osób tworząc tzw. „my” – wspólnotę. Wspólnotowość i jedność są, zatem elementami konstytutywnymi pojęcia solidarności.

Solidarność jest zasadą, która jednoczy ludzi ze sobą we wspólnym dążeniu ku wartościom, powinna być realizowana w pomocnym czynie w otwarciu na potrzeby drugich. Jednak należy pamiętać, że solidarność nie oznacza i nie może nigdy oznaczać jakoby zastępowania człowieka w jego obowiązkach, gdyż to naruszałoby jego podmiotowość. Solidarność z jednej strony oznacza, więc najpierw: pozwolić mu działać, pozwolić samodzielnie uczestniczyć, a to znaczy ostatecznie pozwolić mu się rozwijać poprzez wypełnianie tego, co do niego należy. Trzeba podkreślić, że solidarność to bycie razem.

 

Wykorzystano:

 Paweł II. Laborem exercens.

Jan Paweł II. Praca jako odpowiedź dana Panu Bogu. Anioł Pański 27. IX. 1981 L' Osservatore Romano 2 1981 9/21.

Jan Paweł II. Praca, która jest drogą wyzwolenia. Spotkanie z mieszkańcami „barrios” Bogota 3 VII 1986. L' Osservatore Romano 7 1986 7/81.

Jan Paweł II. Praca człowieka jest darem dla innych. Przemówienie do przedstawicieli świata pracy 19 III 1994 L' Osservatore Romano 15 1994 5/163.

Praca kluczem polityki społecznej: materiały z sympozjum w 25-lecie wydania encykliki Laborem exercens Jana Paweł II. Wyd.  Towarzystwo Naukowe KUL. Lublin 2007.

Encyklopedia Nauczania Społecznego Jana Pawła II. Red. A. Zwoliński. Radom 2003.

fot. http://www.sxc.hu
Autor: Ewelina Bal, absolwentka teologii oraz Studiów Komunikowania Społecznego i Dziennikarstwa KUL, doktorantka Edukacji medialnej KUL.